«Ελληνικό λαϊκό παραμύθι» του Γιώργου Βενετούλια

14 Μαΐ 2024

Υπάρχει μια λανθασμένη αντίληψη σχετικά με το λαϊκό παραμύθι, το οποίο στη συνείδηση των περισσοτέρων είναι ένα λογοτεχνικό δημιούργημα που απευθύνεται αποκλειστικά στα παιδιά. Κατά το παρελθόν το παραμύθι υπήρξε ένα αφηγηματικό είδος του έντεχνου λαϊκού λόγου που αναλάμβαναν οι ενήλικες. Ήταν το λαϊκό τους μυθιστόρημα. Με αυτό διασκέδαζαν στις απογευματινές και βραδινές επισκέψεις και συνάξεις (τις «βεγγέρες», τα «σπεροκαθίσματα») αλλά ήταν και σημαντικό ψυχαγωγικό μέσο στην ανάπαυλα της αγροτικής ή άλλης εργασίας (στα νυχτέρια κ.λπ). Εξάλλου υπάρχουν πάμπολλα παραμύθια που το περιεχόμενο τους περιέχει θέματα αποκλεισμένα από τα παιδικά ενδιαφέροντα (κοινωνική κριτική για κληρικούς, τη συζυγική απιστία κ.α)

Το λαϊκό παραμύθι δεν ανήκει στο γραπτό λόγο. Είναι το λογοτεχνικό πεζό αφήγημα του προφορικού λαϊκού λόγου. Έτσι το γνώριζε η ανθρωπότητα, πριν εμφανιστούν οι έντυπες καταγεγραμμένες συλλογές, τις οποίες οι περισσότεροι έχουμε υπ΄όψει μας. Το ξεκίνημα της συλλογής κι έκδοσης των παραμυθιών έγινε από τους αδερφούς Grim, και από τότε ακολούθησαν συλλογές κι εκδόσεις σε πολλές χώρες. Στην Ελλάδα τα πρώτα έντυπα λαϊκά παραμύθια ήταν του Ham και κατόπιν του Pio. 

Επειδή, ακριβώς, υπήρξε το παραμύθι το κυριότερο μέσο διασκέδασης σε διάφορες συνάξεις, ήταν αξιοσέβαστοι και περιζήτητοι οι «παραμυθάδες», οι έχοντες δηλαδή την ικανότητα αφήγησης των παραμυθιών, που πολλές φορές εμπλούτιζαν ή τα ανανέωναν με μοτίβα από διαφορετικά παραμύθια. Στα βυζαντινά και νεότερα χρόνια, διάφοροι τοπικοί άρχοντες προσκαλούσαν, επ' αμοιβή, τους παραμυθάδες, για να ψυχαγωγήσουν τους ίδιους και τους καλεσμένους. 

Οι ρίζες του λαϊκού παραμυθιού  ανάγονται σε πανάρχαια χρόνια, ακόμα κι από τη ζωή του πρωτόγονου ανθρώπου. Είναι είδος ανθρωπολογικό στο οποίο συναντάμε μοτίβα από διαφορετικές ιστορικές περιόδους, αλλά και μοτίβα κοινά και πανανθρώπινα. Γι' αυτό κι αποτελεί αντικείμενο μελέτης της ανθρωπολογίας, εθνολογίας, λαογραφίας, κοινωνικής ψυχολογίας κ.λπ. 
Αν και προέρχονται όπως είπαμε από την κοινωνία των ενηλίκων, σήμερα τα παραμύθια απευθύνονται σχεδόν αποκλειστικά στα παιδιά. Ο σημαντικότερος λόγος αυτού του προορισμού είναι παιδαγωγικός. Στα λαϊκά παραμύθια παρακολουθούμε την αδιάκοπη κι επαναλαμβανόμενη πάλη του καλού και του κακού, του ηθικού και του ανήθικου, του δίκαιου με του άδικου. Στο τέλος πάντα νικά κι επιβραβεύεται το δίκαιο και το σωστό. Αν δεν διδάξεις αυτό στα παιδιά, τι άλλο θα πρέπει να τους πεις; 

Αλλά και οι ήρωες του παραμυθιού αποτελούν πρότυπα υποδειγματικά για την παιδική ψυχή. Ο παραμυθιακός ήρωας χαρακτηρίζεται όχι τόσο για τα σωματικά του χαρακτηριστικά αλλά για τα χαρίσματα του μυαλού, του πνεύματος και του ηθικού χαρακτήρα, τα οποία βρίσκονται πάντα στον αντίποδα του αντιπάλου, τον οποίον και στο τέλος νικά. 

Στην εποχή μας, που τα παιδιά πλέον ψυχαγωγούνται από ηλεκτρονικά μέσα και παιχνίδια από το διαδίκτυο, γίνεται εντονότερη η ανάγκη της αφήγησης ή ανάγνωσης των λαϊκών παραμυθιών. Τα ηλεκτρονικά μέσα ψυχαγωγίας αλλά και οι ταινίες από την τηλεόραση και τα dvd, στερούν από τα παιδιά την ενεργοποίηση βασικών νοητικών διεργασιών αφού τους παρέχονται έτοιμες κι ανεπεξέργαστες εικόνες. Αντίθετα, με την ακρόαση ή ανάγνωση του παραμυθιού κινητοποιούνται οι νοητικοί μηχανισμοί, η φαντασία, η κρίση κ.λπ, πράγμα που ωθεί το παιδί στην διαμόρφωση ενεργητικής και δραστήριας προσωπικότητας. 

Άπειρες έρευνες στο πεδίο της ψυχολογίας και της παιδαγωγικής απέδειξαν το παραπάνω σε σχέση με τα μέσα της τεχνολογίας, που συντελούν στη δημιουργία παθητικών δεκτών.

Για όλους τους παραπάνω λόγους είναι απαραίτητη η διάδοση του παραμυθιού στην παιδική ηλικία. Αλλά εκτός από αυτούς τους παιδαγωγικούς σκοπούς, υπάρχει κι ένας άλλος λόγος που προβάλλει αναγκαίος, κυρίως στις μέρες μας, που οι νέες γενιές αποκόπτονται από τις ρίζες της παράδοσης. Με την απόλαυση των λαϊκών παραμυθιών, τα παιδιά θα ανταμώσουν το μαγικό κόσμο της παράδοσης, θα γνωρίσουν τους λαϊκούς παραμυθιακούς ήρωες που γαλούχησαν εκατοντάδες γενιές. Και κυρίως, θα γνωρίσουν τις παραδοσιακές αξίες της ελληνικής ψυχής, όπως διαγράφονται από τα χαρίσματα των ηρώων αυτών. 

* 1η Δημοσίευση Περιοδικό ΧΟΡΕΥΩ Τεύχος Άνοιξη - Καλοκαίρι 2017

* * Βρείτε βιβλία του Γιώργου Βενετούλια εδω

 
** Αν θες κι εσύ να μοιραστείς κάτι δικό σου, κάποια στιγμή σου, την άποψη σου ή οτιδήποτε άλλο, μάθε πως εδώ

Δημοσίευση σχολίου

«Μένουμε σπίτι» (29) #Hashtag (9) #psichogiosbooks (1) #SummerTimes (1) 121words (3) 2010 (3) 2011 (13) 2012 (35) 2013 (72) 2014 (55) 2015 (71) 2016 (80) 2017 (156) 2018 (197) 2019 (161) 2020 (171) 2021 (124) 2022 (103) 2023 (69) 2024 (27) 28 Οκτωβρίου 1940 (1) 5 πράγματα που δεν γνώριζες (9) Αγίου Βαλεντίνου (3) ΑΕΚ (4) Αθήνα (1) Αθλητισμός (17) Άκης Πετρετζίκης (1) Αλεξανδρούπολη (62) Αληθινές Ιστορίες (13) ΑλληΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ (2) Αλμυρές Απολαύσεις (2) Αναγνωστικές Συνήθειες (4) Αναδημοσιεύσεις (46) Ανέκδοτες Ιστορίες (1) Αποκλειστικά (29) Απόκριες (2) Απολογισμός (6) Αυτοβελτίωση (7) Αυτοέκδοση (3) Αφιέρωμα (26) Βαγγέλης Γιαννίσης (8) Βιβλίο (404) Βιβλιονέα (25) Βιβλιοπροτάσεις (10) Βιβλιοπωλεία (5) Για το all4fun (13) Για το OpenMind (36) Γιάννα Τερζή (4) Γιάννης Πλούταρχος (11) Γιώργος Γιαννιάς (4) Γιώργος Γιώτσας (6) Γιώργος Δάμτσιος (15) Γιώργος Πολυχρονίδης (4) Γλυκά των Χριστουγέννων (4) Γλυκιές Αμαρτίες (21) Γνώριζες ότι .... (8) Γράφουν... (33) Δελτίο τύπου (11) Δημήτρης Σίμος (10) Διαγωνισμός (155) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΌΣ BY AVON (30) Διατροφή (1) Διάφορα (72) Διήγημα (1) Εθνική Επέτειος/Εορτές (1) Εικόνες (51) Εκδηλώσεις (2) εκδόσεις Άγκυρα (2) εκδόσεις ΑΕΝΑΟΝ (8) εκδόσεις Ανάτυπον (5) εκδόσεις ΑΝΙΜΑ (1) εκδόσεις Αύρα (2) εκδόσεις Βακχικόν (3) εκδόσεις Βάρφη (3) εκδόσεις ΓΑΒΡΙΗΛΙΔΗΣ (2) εκδόσεις Γράφημα (3) εκδόσεις ΔΙΟΠΤΡΑ (25) εκδόσεις Δωρικό (1) εκδόσεις Ελκυστής (5) εκδόσεις Ελληνική Πρωτοβουλία (3) εκδόσεις Ελληνοεκδοτική (3) εκδόσεις ΕΞΗ (2) εκδόσεις ΕΣΟΠΤΡΟΝ (2) εκδόσεις ΖΕΝΙΘ (2) εκδόσεις Θύραθεν/Επιλογή (1) εκδόσεις ΙΚΑΡΟΣ (5) εκδόσεις ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ (5) εκδόσεις ΚΕΔΡΟΣ (2) εκδόσεις Κλειδάριθμος (45) Εκδόσεις Κύφαντα (1) εκδόσεις ΛΙΒΑΝΗ (9) εκδόσεις Λυκόφως (29) εκδόσεις ΜΑΤΙ (1) εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ (30) εκδόσεις ΜΙΝΩΑΣ (1) εκδόσεις ΟΞΥ (4) εκδόσεις Οσελότος (2) εκδόσεις ΟΣΤΡΙΑ (4) εκδόσεις Παπαδόπουλος (2) εκδόσεις ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΣΘΡΑΚΗΣ (1) εκδόσεις ΠΑΤΑΚΗ (7) εκδόσεις Πηγή (45) εκδόσεις ΠΝΟΗ (7) εκδόσεις Ρώμη (1) εκδόσεις Σαιξπηρικόν (1) εκδόσεις ΣΙΔΕΡΗΣ (4) εκδόσεις Υδροπλάνο (10) εκδόσεις Φίλντισι (4) εκδόσεις Φυλάτος (4) εκδόσεις Χάρτινη Πόλη (2) εκδόσεις Ψυχογιός (48) εκδόσεις ΩΚΕΑΝΙΔΑ (2) εκδόσεις Anubis (3) εκδόσεις Bell (25) εκδόσεις Bookstagram (1) εκδόσεις IWrite (13) εκδόσεις Key Books (1) εκδόσεις McRiver Publications (1) εκδόσεις Nightread (7) εκδόσεις Opera (2) εκδόσεις Polaris (1) εκδόσεις Printa-Ροές (1) εκδόσεις Sanofi-Aventis (1) εκδόσεις Workshop (1) Εκπαιδευτικό Υλικό (1) Ελένη της Θράκης (2) Ελληνικές Σειρές (9) Ελληνική Λογοτεχνία (177) Ελληνικός Κινηματογράφος (18) Ενημερωτικά (8) Έτερος εγώ (4) Ευ Ζην (7) Εύκολα και Γρήγορα (16) Ευτυχία Γιαννάκη (3) Ευχές (26) Ζυμαρικά (5) Ζύμες/Πίτες/Ψωμιά (2) Η Βιβλιοθήκη μου (260) Ημερολόγιο (14) Θεατρικό έργο (3) Θέατρο (41) Θεσσαλονίκη (1) Θοδωρής Παπαθεοδώρου (4) Θρακιώτες Συγγραφείς (34) Θρακιώτικη ποίηση (13) Καίτη Οικονόμου (5) Καλό μήνα (5) Καλοκαίρι (34) Κάπα Εκδοτική (2) Κινηματογραφικά Νέα (11) ΚΛΑ (10) Κομοτηνή (1) Κριτικές (244) Κριτικές Ταινιών (149) Κυρίως Πιάτο (6) Λένα Μαντά (5) Λήψεις (7) λληνική Λογοτεχνία (1) Μακιγιάζ (1) Μαντινάδες (1) Μαραθώνιος Ανάγνωσης (2) Μαρία Τζιρίτα (9) Μάριος Δημητριάδης (6) Μεγάλες Αλήθειες (11) Μηνύματα (36) Μια στιγμή σε ένα ποίημα (15) Μίνι Συνέντευξη (3) Μόνο Σοκολάτα (7) Μουσεία (2) Μουσικά Νέα (17) Μουσική (148) Ξένες Σειρές (1) Ξένη Λογοτεχνία (57) Ολυμπιακοί Αγώνες (2) Όσπρια (1) Παγκόσμιες Ημέρες (8) Παιδικές Αναμνήσεις (4) Παιδική Λογοτεχνία (21) Παιχνίδια (4) Παρουσίαση (6) Παρτιτούρες για μπουζούκι (12) Πάσχα (15) Περί ορέξεως (38) Περιοδικό (4) Περιποίηση Επιδερμίδας (1) Ποδηλατοβόλτα (3) Ποίηση (19) Πολιτισμός (18) Προ(σ)κλήσεις (11) Πρόγραμμα Περιοδείας (1) Πρόσωπα (112) Προσωπική Φροντίδα (3) Προσωπικότητες (5) Προτάσεις (4) Προτεινόμενα Βιβλία (19) Πρώτες Βοήθειες (5) Πως να... (6) Ρόδος (4) ρόφημα (1) Σαμοθράκη (1) Σκέψεις Ρεαλιστικές (16) Σκοτεινές Πόλεις (2) Στα μονοπάτια της παράδοσης (23) Στιγμές από την ζωή μου (38) Συναυλίες (15) Συνδρομητικά Κουτιά (2) Συνεντεύξεις (98) Συνεργασίες (2) Σχολείο (16) Σχολικές Αναμνήσεις (10) Σχολικές Δράσεις (5) Τα αγαπημένα μου (28) Τα Κείμενα μου (126) Ταινίες (161) Ταξίδια (12) Τέχνες (9) Τεχνολογία (11) Τηλενουβέλες (5) Τηλεόραση (28) Τι έκανα το μήνα.... (13) Το μπαούλο της γιαγιάς (6) Το Χαμόγελο του Παιδιού (2) Τοπικά Νέα (3) Τοπική Κουζίνα (4) τραγούδια (126) Τραγουδιστές/Συγκρότημα (60) ΤραγούδιΤουΜήνα (38) Φωτογραφία (27) Φωτογραφία του Μήνα (13) Φωτογραφικό Αρχείο (22) Χίλντα Παπαδημητρίου (3) Χριστούγεννα (28) Χριστουγεννιάτικα πάρκα (2) Χρονομπαούλο (10) Χρυσηίδα Δημουλίδου (5) Agatha Christie (1) ASMR (1) AVON (33) AVON REVIEW (3) AVONTIPS (2) Bernard Lenteric (3) Blog (9) Blogαλλαγές (8) Book tour (3) Camilla Läckberg (4) CD/DVD (1) Cinobo (5) Coffee and Breakfast (4) Comenius (1) Comics (3) Dan Brown (2) Download (5) E-book GiveAway (14) E-shop (3) Ertflix (2) Eurovision (5) EurovisionNews (2) FancyOwl (6) Film Festival (6) GiftBox (47) GlutenFree (4) Goodreads (1) Halloween (4) Handmade (2) HappyBirthday (2) Health & Style (30) Horrorant Film Festival (5) How to... (5) instaphoto (56) Jo Nesbo (8) Jojo Moyes (5) KIDS SAVE LIVES (2) KidsGiveAway (14) kserotiefages.gr (3) LIVE (15) Maginspire🎁 (2) MovieInCinema (164) MovieOnDVD (12) MovieOnline (23) My Project (1) My Stories (2) My YouTube Videos (59) Netflix (37) NetflixReview (36) Nina George (3) NonStopMix (3) nyctophilia.gr (3) Online (6) p (1) Photo-A-Day (15) playlist (27) Rest In Peace(RIP) (3) Stephen King (23) Tips (25) Top 5 (30) Trailer (4) tralala.gr (6) Tv Series (38) Unboxing (11) Wikipedia (1) YouTube (148)