Διαβάσαμε το βιβλίο «Η δεσμοφύλακας» του Νίκου Δαββέτα

31 Μαρ 2026

Ο Νίκος Δαββέτας συστήθηκε στο αναγνωστικό κοινό το 1995 με το πεζογραφικό του ντεμπούτο «Το κίτρινο σκοτάδι του Βαν Γκογκ» (εκδόσεις Κέδρος). Έκτοτε, έχει διαγράψει μια σημαντική πορεία στα ελληνικά γράμματα με πολυάριθμα μυθιστορήματα και ποιητικές συλλογές, αρκετά εκ των οποίων έχουν τιμηθεί με σημαντικά βραβεία και έχουν μεταφραστεί στις κυριότερες ευρωπαϊκές γλώσσες. Το τελευταίο του βιβλίο υπό τον τίτλο «Η δεσμοφύλακας», το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη.  


ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΒΙΒΛΙΟΥ:
α) Συγγραφέας: Νίκος Δαββέτας
β) Τίτλος: Η δεσμοφύλακας
γ) Έτος Έκδοσης: 2025
δ) Έκδοση: Εκδόσεις Πατάκη

Η ΑΠΟΨΗ ΜΟΥ: Εντόπισα τη "Δεσμοφύλακα" στα ράφια της δανειστικής βιβλιοθήκης και, με την παρότρυνση του βιβλιοθηκονόμου, αποφάσισα να δώσω μια ευκαιρία. Αν και ήταν η πρώτη μου επαφή με το έργο του Νίκου Δαββέτα, η γνωριμία μου με τον συγγραφέα ξεκίνησε με τον καλύτερο τρόπο. Τελικώς, αυτό το μικρό βιβλίο των 150 περίπου σελίδων αποδείχθηκε ένα πραγματικό λογοτεχνικό "διαμαντάκι". Πυκνό, ουσιαστικό και βαθιά διεισδυτικό, κέρδισε επάξια μια θέση ανάμεσα στα καλύτερα βιβλία που έχω διαβάσει για το 2026, αποδεικνύοντας πως η αξία ενός έργου δεν κρίνεται από τον όγκο του, αλλά από το αποτύπωμα που αφήνει στον αναγνώστη. 

Το εξώφυλλο του βιβλίου, είναι εξαιρετικά καλαίσθητο. Η εικόνα μιας γυναίκας που κοιτάζει μέσα από ένα μικρό παράθυρο με κάγκελα αποδίδει τέλεια την ουσία της ιστορίας. Αντικατοπτρίζει τόσο τον επαγγελματικό βίο της ηρωίδας όσο και τον εγκλεισμό που επιβάλλει η ίδια η ασθένεια του Alzheimer — μια φυλακή του μυαλού από την οποία δεν υπάρχει διαφυγή. Είναι μια εικόνα που σε προετοιμάζει για τη μελαγχολία αλλά και τη δύναμη των όσων θα διαβάσεις.

Ο Νίκος Δαββέτας χτίζει ένα έργο με ισχυρό αυτοβιογραφικό πυρήνα, ισορροπώντας αριστοτεχνικά ανάμεσα στην πραγματικότητα και τη μυθοπλασία. Το κεντρικό θέμα είναι η επώδυνη εξερεύνηση της σχέσης του με τη μητέρα του, η οποία πάσχει από Alzheimer. ο συγγραφέας παρακολουθεί τη μητέρα του να "χάνεται" στο παρόν, ενώ την ίδια στιγμή την ακούει να "ζωντανεύει" με ανατριχιαστικές λεπτομέρειες το παρελθόν της. Μας μεταφέρει στον σκληρό επαγγελματικό της κόσμο, στις φυλακές Αβέρωφ και Κορυδαλλού, όπου υπηρέτησε ως δεσμοφύλακας και αργότερα ως αρχιφύλακας γυναικών. Μαθαίνουμε για τον σκληρό κόσμο των γυναικείων φυλακών και για το πώς ήταν να είσαι γυναίκα σε μια τέτοια θέση στην Ελλάδα του τότε. Μέσα από αυτή την τραγική συνθήκη, συντελείται μια ειρωνική αντιστροφή των ρόλων: ο γιος γίνεται τώρα ο "δεσμοφύλακας" της ίδιας του της μητέρας, φυλακισμένος και ο ίδιος στη φροντίδα μιας γυναίκας που υπήρξε το σύμβολο του νόμου και της επιβολής.
Η μνήμη ορίζει τα πάντα. Χωρίς αυτή είμαστε κάτι το άχρηστο, το άγνωστο, το απροσπέλαστο, πλατσουρίζουμε γυμνοί πάνω από την άβυσσο.
Το βιβλίο είναι μικρό και διαβάζεται γρήγορα, καθώς αποτελείται από σύντομα κεφάλαια, με τίτλους που σε προετοιμάζουν για όσα θα ακολουθήσουν. Η γλώσσα του Δαββέτα είναι κοφτερή και ιδιαίτερη, αφού καταφέρνει να συνδυάζει την ποίηση με τον σαρκασμό και ένα λεπτό χιούμορ. Μέσα από αυτές τις σελίδες, ο συγγραφέας δεν περιγράφει μόνο την πορεία της μητέρας του προς το τέλος, αλλά και τη δική του ζωή. Το πιο εντυπωσιακό είναι ότι διαχειρίζεται ένα τόσο δύσκολο θέμα με ηρεμία, χωρίς να πέφτει σε μελοδραματισμούς.

Συνοπτικά «Η δεσμοφύλακας» του Νίκου Δαββέτα είναι ένα βιβλίο που μιλά για τη μνήμη που σβήνει και την αγάπη που μένει, υπενθυμίζοντάς μας πως το χρέος απέναντι στους δικούς μας ανθρώπους είναι ίσως ο πιο δυνατός δεσμός. Ένα συγκλονιστικό αυτοβιογραφικό αφήγημα που σε κερδίζει από την πρώτη σελίδα. Χωρίς περιττά λόγια και μελοδραματισμούς, πρόκειται για έναν αποχαιρετισμό γραμμένο με αλήθεια. Ένα ανάγνωσμα για όσους αγαπούν τα κείμενα που τολμούν να κοιτάξουν κατάματα την ασθένεια και την ανθρώπινη απώλεια.


Πλοκή: 
Όταν η νόσος του Αλτσχάιμερ είχε καταβάλει πλήρως τη μητέρα μου, εκείνη εξακολουθούσε να θυμάται με τον δικό της τρόπο τα χρόνια που υπηρετούσε ως σωφρονιστική υπάλληλος στις γυναικείες φυλακές Αβέρωφ και Κορυδαλλού. Μπορεί να μη θυμόταν ποιος ήμουν, πού ζούσε και σε ποια εποχή, όμως ανέφερε συχνά, με τα μικρά τους ονόματα, δεκάδες κρατούμενες, ποινικές και πολιτικές, με τις οποίες είχε συγχρωτιστεί. Και όσο εκείνη ξαναζούσε «τα χρόνια του καθήκοντος», ως δεσμοφύλακας, αναγκαστικά τα ξαναζούσα κι εγώ, καθώς η παιδική μου ηλικία είχε σημαδευτεί από διαδοχικές επισκέψεις «στη δουλειά της μαμάς». Το κοινό μας ταξίδι ως το αναπότρεπτο τέλος της, οι παραληρηματικοί μονόλογοι και οι καθημερινοί μας διάλογοι, μέσα από τον παραμορφωτικό φακό της ασθένειας, διασώθηκαν σε δυο πυκνογραμμένα τετράδια. Τώρα, δεν ξέρω αν συνιστούν μια εξομολόγηση μεταμφιεσμένη σε μυθοπλασία ή μυθοπλασία μεταμφιεσμένη σε αυτοβιογραφική εξομολόγηση. Ν.Δ.


_______________________________________________
* Η ανάρτηση είναι καθαρά προσωπική γνώμη. Μπορείτε να βρείτε εδώ κι άλλες κριτικές μου σε βιβλία που έχω διαβάσει 

Δημοσίευση σχολίου